Hệ thống làm mát ô tô là gì? Phân loại, lưu ý cách sử dụng

hệ thống làm mát ô tô là gì

Hệ thống làm mát ô tô là gì? Phân loại, lưu ý cách sử dụng

Hệ thống làm mát của ô tô có nhiệm vụ đảm bảo nhiệt độ của động cơ luôn ở mức an toàn để đảm bảo hoạt động ổn định nhất. Có hai loại hệ thống làm mát phổ biến trong ô tô là làm mát bằng không khí và làm mát bằng nước.

Hệ thống làm mát ô tô là gì? Thành phần cấu tạo

hệ thống làm mát trên ô tô là gì

Hệ thống làm mát ô tô là một phần quan trọng của xe hơi, giúp duy trì nhiệt độ hoạt động ổn định cho động cơ và các bộ phận khác của xe. Hệ thống làm mát thường bao gồm các thành phần sau:

  1. Bơm nước: Bơm nước đảm bảo sự lưu thông của nước làm mát qua hệ thống.
  2. Bình chứa nước làm mát: Nơi nước làm mát được chứa và duy trì mức độ đủ trong hệ thống.
  3. Bộ tản nhiệt: Còn gọi là bộ tản nhiệt nước, bộ phận này giúp làm mát nước trước khi nước quay lại động cơ.
  4. Quạt làm mát: Quạt làm mát giúp kiểm soát nhiệt độ bằng cách thổi không khí qua bộ tản nhiệt.
  5. Bộ điều khiển nhiệt độ: Bộ điều khiển này quản lý nhiệt độ của động cơ bằng cách điều khiển luồng nước làm mát và quạt làm mát.
  6. Nước làm mát: Nước làm mát thường là một hỗn hợp của nước và chất chống đông lạnh, giúp nâng cao điểm sôi và đông đặc nước để đảm bảo nước không bị đông trong hệ thống.

Khi động cơ hoạt động, nhiệt độ tăng lên, và hệ thống làm mát sẽ tiếp tục làm mát nó để ngăn động cơ quá nóng. Nó cũng giúp kiểm soát khả năng làm việc của động cơ, đảm bảo hiệu suất tốt và tuổi thọ của xe hơi.

Phân loại hệ thống làm mát động cơ ô tô

Hệ thống làm mát bằng nước cho động cơ ô tô

Hệ thống làm mát bằng nước hiện nay được ưa chuộng rộng rãi vì khả năng làm mát cao hơn so với hệ thống làm mát bằng không khí.

Hệ thống này có cấu tạo phức tạp, bao gồm nhiều thành phần quan trọng như két nước ô tô, nắp két nước (bao gồm van chân không và van áp suất), van hằng nhiệt, bơm nước và quạt gió (thường là hệ thống làm mát kiểu tuần hoàn cưỡng bức).

hệ thống làm mát ô tô bằng nước

+ Két nước

Két nước là thành phần quan trọng trong hệ thống làm mát, nhiệm vụ của nó là chứa và cung cấp nước làm mát cho động cơ trong quá trình vận hành. Đồng thời, két nước cũng giúp truyền nhiệt từ nước ra không khí để làm mát động cơ.

+ Nắp két nước

Hệ thống làm mát bằng nước trên ô tô được kín đáo bởi nắp két nước, với hai van quan trọng: van áp suất và van chân không.

  • Van áp suất: Điều này giúp nước từ két nước chuyển vào bình phụ khi áp suất trong két nước và nhiệt độ nước tăng lên.
  • Van chân không: Van này có nhiệm vụ hút nước từ bình phụ vào két nước để duy trì quá trình làm mát khi nhiệt độ nước tăng lên và áp suất trong két nước giảm xuống.

+ Bơm nước

Bơm nước làm mát trên ô tô được thường gắn ở phía trước động cơ. Đây thường là loại bơm cánh gạt, sử dụng nguyên lý lực ly tâm để hút và đẩy nước. Nhờ cơ chế này, bơm có khả năng cung cấp một lượng lớn nước làm mát mà không làm tăng áp suất trong hệ thống. Khi tốc độ động cơ tăng, tốc độ bơm cũng tăng theo, đồng nghĩa với việc nhiều nước hơn được đẩy vào động cơ để đảm bảo hiệu quả làm mát.

+ Quạt gió

Quạt gió trên hệ thống làm mát bằng nước có tác dụng quan trọng trong việc tăng tốc độ lưu thông không khí qua két nước, giúp nước làm mát chảy qua két nước nhanh chóng hơn.

  • Ưu điểm: Hiệu suất làm mát cao hơn đáng kể so với hệ thống làm mát bằng không khí, và không gây ra tiếng ồn lớn trong quá trình hoạt động.
  • Nhược điểm: Cấu tạo phức tạp, có giá thành cao hơn và đòi hỏi bảo dưỡng định kỳ.

+ Van hằng nhiệt

Van này chịu trách nhiệm kiểm soát lưu thông của nước làm mát giữa động cơ và két nước. Khi động cơ vừa khởi động, van hằng nhiệt sẽ đóng để nước không lưu qua két làm mát, giúp động cơ nhanh chóng đạt nhiệt độ làm việc tối ưu. Khi nhiệt độ động cơ vượt quá mức cho phép (thường khoảng từ 75°C đến 102°C), van hằng nhiệt sẽ mở ra để khởi đầu quá trình làm mát.

Hệ thống làm mát bằng không khí

hệ thống làm mát bằng không khí trên ô tô

Hệ thống làm mát bằng không khí đơn giản về cấu tạo, bao gồm cánh tản nhiệt trên nắp xy-lanh, thân máy và quạt gió. Hệ thống này hoạt động nhờ sự dẫn động từ trục khuỷu động cơ hoặc vận hành độc lập dựa trên điện năng.

Một phần quan trọng của hệ thống này là quạt gió, thường được đặt ở phía trước động cơ. Các cánh tản nhiệt trên nắp xy-lanh và thân động cơ hấp thụ lượng nhiệt lớn từ hoạt động của động cơ. Quạt gió sau đó đưa không khí từ môi trường bên ngoài vào khoang động cơ để làm mát nó.

Ưu điểm của hệ thống này là cấu tạo đơn giản, gọn nhẹ và chi phí thấp. Do không có nhiều bộ phận phức tạp, nên nó không đòi hỏi bảo trì thường xuyên.

Tuy nhiên, hệ thống này có một số nhược điểm như tiếng ồn lớn trong quá trình hoạt động và hiệu suất làm mát thấp, đặc biệt là trên các động cơ lớn.

Những lưu ý khi sử dụng hệ thống làm mát ô tô

Hư hỏng van hằng nhiệt

Trong từng trường hợp cụ thể, van hằng nhiệt đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lưu thông của nước làm mát từ két làm mát đến khoang động cơ.

Hư hỏng van hằng nhiệt (thermostat) là một vấn đề phổ biến trong hệ thống làm mát của xe hơi. Van hằng nhiệt có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhiệt độ của nước làm mát trong hệ thống. Khi van này gặp sự cố, có thể xảy ra một số vấn đề như sau:

  1. Nhiệt độ quá cao: Van hằng nhiệt thường mở để cho nước làm mát lưu thông từ động cơ tới bộ tản nhiệt. Nếu van kẹt hoặc không hoạt động đúng cách, nước làm mát sẽ không tuân theo nhiệt độ được đặt và có thể làm cho nhiệt độ của động cơ tăng quá cao, gây nguy cơ làm hỏng động cơ.
  2. Nhiệt độ quá thấp: Ngược lại, nếu van hằng nhiệt bị mở hoàn toàn hoặc kẹt mở, nước làm mát có thể lưu thông liên tục qua bộ tản nhiệt mà không được làm nóng đúng mức. Điều này có thể dẫn đến động cơ hoạt động ở nhiệt độ thấp hơn mức cần thiết, làm giảm hiệu suất và hiệu quả nhiên liệu.
  3. Không có nhiệt độ hoạt động ổn định: Van hằng nhiệt giúp đảm bảo rằng động cơ hoạt động ở nhiệt độ hoạt động tối ưu. Khi van này gặp sự cố, nhiệt độ của động cơ có thể biến đổi không đáng kể, làm cho việc kiểm soát nhiệt độ trở nên khó khăn.

Để khắc phục vấn đề này, cần thay thế van hằng nhiệt hỏng bằng một bộ phận mới và hoạt động tốt. Nếu bạn nghi ngờ rằng van hằng nhiệt của xe hơi của bạn bị hỏng, hãy nên đưa xe đến một cửa hàng sửa chữa ô tô để kiểm tra và thay thế nếu cần thiết để đảm bảo rằng hệ thống làm mát hoạt động đúng cách.

Két nước bị tắc, hoặc gỉ

Trong quá trình hoạt động liên tục ở môi trường có nhiệt độ cao, két nước (radiator) có thể chịu ảnh hưởng của sự ăn mòn, sét, dẫn đến việc các mối hàn trên két có thể bị hỏng hoặc có thể có cặn tích tụ trong đường ống nước làm mát, gây nghẹt đường ống…

Nếu két nước của xe hơi của bạn bị tắc và có vết gỉ, đây là một vấn đề nghiêm trọng và cần được khắc phục ngay lập tức để đảm bảo hệ thống làm mát hoạt động đúng cách và tránh hỏng động cơ. Dưới đây là một số cách để xử lý tình trạng này:

  1. Rửa két nước: Bạn có thể thử rửa két nước để loại bỏ cặn bã nhờn và gỉ sét bằng cách sử dụng dung dịch tẩy rửa két nước hoặc nước áp suất cao. Tuy nhiên, điều này có thể không hoàn toàn khắc phục vấn đề nếu vết tắc và gỉ quá nghiêm trọng.
  2. Thay thế két nước: Nếu két nước bị tắc hoặc có vết gỉ nghiêm trọng, thường là tốt nhất để thay thế nó bằng một két nước mới. Két nước mới sẽ đảm bảo tính hiệu suất và độ tin cậy của hệ thống làm mát.
  3. Kiểm tra hệ thống làm mát khác: Sau khi thay thế két nước, nên kiểm tra các bộ phận khác của hệ thống làm mát như bơm nước, quạt làm mát, và van hằng nhiệt để đảm bảo chúng hoạt động đúng cách.
  4. Bảo dưỡng định kỳ: Để ngăn chặn tình trạng này xảy ra trong tương lai, thường xuyên kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống làm mát của xe hơi. Thay nước làm mát định kỳ và sử dụng chất chống đông lạnh phù hợp với khí hậu nơi bạn sống.

Ống bơm dẫn nước làm mát bị rò rỉ

ống dẫn nước làm mát ô tô

Ống dẫn nước, một thành phần quan trọng được sản xuất từ cao su, thường phải chịu đựng nhiệt độ cao từ nước làm mát. Điều này có thể dẫn đến tình trạng ống dẫn nước bị hỏng và có khả năng rò rỉ.

Dưới đây là các bước mà bạn có thể thực hiện để sửa chữa ống bơm nước làm mát bị rò rỉ:

  1. Tắt động cơ và làm nguội hoàn toàn: Đảm bảo rằng động cơ đã tắt hoàn toàn và đã mát rồi trước khi tiến hành bất kỳ công việc nào trên hệ thống làm mát.
  2. Điều tra vị trí rò rỉ: Xác định vị trí của rò rỉ trên ống bơm nước làm mát. Điều này có thể yêu cầu bạn kiểm tra toàn bộ hệ thống để xác định điểm rò rỉ.
  3. Kiểm tra ống bơm nước làm mát: Nếu ống bơm nước làm mát bị rách hoặc hỏng, bạn nên thay thế ống đó bằng một ống mới. Hãy đảm bảo sử dụng ống thay thế chất lượng tốt để đảm bảo tính hiệu suất và độ bền của hệ thống.
  4. Kiểm tra và thay các kẹp ống: Kiểm tra các kẹp ống (hose clamps) để đảm bảo chúng còn đủ chặt. Nếu kẹp bị lỏng hoặc hỏng, hãy thay thế chúng. Kẹp ống giúp đảm bảo rằng ống nước làm mát được đặt chặt và không bị rò rỉ.
  5. Nạp nước làm mát: Sau khi bạn đã thực hiện sửa chữa, hãy nạp nước làm mát mới vào hệ thống và đảm bảo rằng mức nước ở mức đủ cho hoạt động bình thường.
  6. Kiểm tra rò rỉ lại: Bật động cơ và kiểm tra kỹ xem còn có rò rỉ nước hay không. Nếu vẫn còn rò rỉ, bạn cần kiểm tra kỹ hơn và thực hiện lại quy trình sửa chữa.

Hỏng bơm nước làm mát

Nếu bạn nghi ngờ bơm nước làm mát của xe hơi bị hỏng hoặc gặp vấn đề, bạn nên xử lý tình trạng này ngay lập tức, vì bơm nước làm mát là một phần quan trọng trong hệ thống làm mát của xe. Điều này đảm bảo rằng nước làm mát được lưu thông đúng cách để làm mát động cơ và tránh quá nhiệt. Dưới đây là các bước bạn có thể thực hiện khi bơm nước làm mát bị hỏng:

  1. Tắt động cơ và làm nguội hoàn toàn: Đảm bảo rằng động cơ đã tắt hoàn toàn và đã mát rồi trước khi thực hiện bất kỳ công việc nào trên hệ thống làm mát.
  2. Xác định vấn đề: Trước tiên, hãy xác định liệu bơm nước làm mát thực sự bị hỏng. Có thể bạn đã nghe thấy tiếng ồn, cảm nhận sự rung lắc hoặc thấy dấu hiệu rò rỉ nước ở vùng bơm. Điều này có thể yêu cầu kiểm tra và kiểm định từ một người thợ chuyên nghiệp hoặc cửa hàng sửa xe.
  3. Thay thế bơm nước làm mát: Nếu bơm nước làm mát bị hỏng, bạn nên thay thế nó bằng bơm mới. Bạn cần tháo dỡ bơm cũ và lắp đặt bơm mới theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc hãy để một người thợ có kinh nghiệm thực hiện.
  4. Kiểm tra và thay thế phụ tùng khác (tuỳ trường hợp): Trong một số trường hợp, bạn có thể cần kiểm tra và thay thế các phụ tùng khác như dây đai truyền động bơm nước hoặc bất kỳ phụ tùng nào có thể bị ảnh hưởng bởi sự hỏng hóc của bơm nước.
  5. Nạp nước làm mát: Sau khi bạn đã thực hiện sửa chữa và lắp đặt bơm nước mới, hãy nạp nước làm mát mới vào hệ thống và đảm bảo mức nước ở mức đủ cho hoạt động bình thường.
  6. Kiểm tra rò rỉ lại: Bật động cơ và kiểm tra kỹ xem còn có rò rỉ nước hay không. Nếu vẫn còn có rò rỉ, bạn cần kiểm tra kỹ hơn và thực hiện lại quy trình sửa chữa.

Hỏng quạt gió

Trong quá trình vận hành, quạt gió phải chịu cả tác động nhiệt độ từ hoạt động của động cơ và các chi tiết máy xung quanh. Điều này có thể dẫn đến tình trạng quạt gió bị nóng chảy, gãy, hoặc vỡ, và có thể gây hỏng động cơ của quạt. Khi xảy ra sự cố này, quạt gió không thể làm việc hiệu quả nữa.

Dưới đây là một số bước bạn có thể thực hiện để xử lý tình trạng hỏng quạt gió:

  1. Kiểm tra các cầu chì và các kết nối điện: Quạt gió thường được kết nối đến hệ thống điện của xe hơi thông qua các cầu chì (fuses) và các kết nối điện. Kiểm tra các cầu chì liên quan đến quạt gió để xem chúng có bị đứt hoặc hỏng không. Nếu có bất kỳ cầu chì nào bị đứt, bạn cần thay thế chúng. Hãy cũng kiểm tra các kết nối điện và đảm bảo chúng không bị oxi hóa hoặc lỏng.
  2. Kiểm tra quạt gió và motor quạt: Nếu các kết nối điện và cầu chì làm việc bình thường, bạn nên kiểm tra trạng thái của quạt gió và motor quạt. Một số quạt gió có thể bị hỏng do cánh quạt bị gãy hoặc motor quạt bị hỏng. Nếu bạn phát hiện một trong những vấn đề này, bạn cần thay thế quạt hoặc motor quạt.
  3. Kiểm tra điều khiển nhiệt độ: Một số xe hơi có hệ thống điều khiển nhiệt độ cho quạt gió. Hãy kiểm tra hệ thống này để đảm bảo rằng nó hoạt động đúng cách.
  4. Kiểm tra relay của quạt gió: Relay có thể làm việc không đúng cách hoặc bị hỏng, gây ra sự cố cho quạt gió. Hãy kiểm tra relay của quạt gió và thay thế nếu cần.
  5. Thay thế quạt gió hoặc motor quạt: Nếu quạt gió hoặc motor quạt bị hỏng, bạn cần thay thế chúng. Điều này có thể yêu cầu bạn phải tháo rời một phần của bảng điều khiển hoặc vùng gầm xe để tiến hành thay thế. Nếu bạn không có kỹ năng và kinh nghiệm, hãy đưa xe đến một cửa hàng sửa chữa ô tô để thực hiện sửa chữa.

Hướng dẫn sử dụng đúng cách hệ thống làm mát trên ô tô

Đối với hệ thống làm mát bằng nước

Đầu tiên, đảm bảo thực hiện kiểm tra và bảo dưỡng đều đặn cho hệ thống làm mát. Hãy thay thế các bộ phận cần thiết để đảm bảo hệ thống luôn hoạt động ổn định và hiệu quả.

Thứ hai, hãy tập trung vào việc kiểm tra và bảo dưỡng két nước cùng van hằng nhiệt. Điều này sẽ giúp hệ thống duy trì hiệu suất tối ưu.

Đối với hệ thống làm mát bằng không khí:

Trước hết, quan trọng nhất là bảo dưỡng định kỳ. Mặc dù đơn giản về cấu tạo và ít bộ phận hơn, hệ thống làm mát bằng không khí vẫn đòi hỏi bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hoạt động với hiệu suất tối ưu.

Thứ hai, hãy lắng nghe các dấu hiệu cảnh báo. Nếu bạn nghe thấy tiếng ồn lớn hoặc nhiệt độ động cơ không ổn định, hãy nhanh chóng tiến hành kiểm tra và sửa chữa hệ thống.

Trên đây, Finlex vừa cung cấp thông tin chi tiết về cấu trúc và hoạt động của hệ thống làm mát ô tô, cũng như giải quyết một số thắc mắc thường gặp và vấn đề cần chú ý khi sử dụng hệ thống này trong quá trình lái xe.

Chia sẻ bài viết này trên

+84787744999